Bệnh Dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút Dại gây ra, bệnh lây truyền từ động vật sang người qua vết cắn, vết thương, vết cào, liếm của động vật (thường là chó, mèo). Cho đến nay bệnh Dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, người bị bệnh Dại gần như tử vong 100%. Bệnh Dại nguy hiểm nhưng đã có vắc xin phòng và người dân hoàn toàn có thể phòng tránh được bệnh Dại.

* Một số triệu trứng của bệnh dại chúng ta có thể nhận biết ở chó, mèo là:
‎           - Thể điên cuồng:  Thời kỳ đầu con vật thay đổi thói quen, trở nên lo lắng, bứt dứt, giận dữ, có khi bỗng trở lên vui vẻ, quấn quýt với chủ. Con vật ăn uống bình thường, chỉ hơi sốt nhẹ. Sau đó là thời kỳ kích thích con vật có biến loạn về thần kinh: Có biểu hiện hoảng loạn, kêu la, chạy nhảy điên cuồng, vồ bóng, vồ mồi, bỏ ăn, nước dãi chảy nhiều, lông khô, Sau thời gian ủ bệnh chó lên cơn dữ dội, mắt dỏ ngầu, chảy dãi, xùi bọt trắng như xà phòng quanh mép không còn cảm giác, đi như điên lao vào mọi người kể cả chủ để cắn xé một cách tàn bạo sợ nước, sợ gió. Chó bỏ ăn hay nhai nuốt bất kể vật gì mà nó nhìn thấy.

          - Thể bại liệt:  Con vật biểu hiện buồn bã, bồn chồn ăn ít hay bỏ ăn, thích nằm yên trong những chỗ tối (Góc nhà, gầm tủ, gầm giường) gầy sút nhanh chóng. Vài ngày sau đó chó bị liệt chân, liệt hàm không tự há mồm ra được nhưng nước bọt vẫn chảy quanh mép. Chó chết sau 3-5 ngày trong trạng thái bại liệt hoàn toàn. Thể dại này rất nguy hiểm do khó nhận biết.

       * Phương pháp theo dõi và xử lý khi chó, mèo xuất hiện các biểu hiện bất thường:

Khi phát hiện chó, mèo có các biểu hiện bất thường như: Bỗng nhiên trở nên hung dữ cào, cắn người hay động vật khác một cách vô cớ, có các biểu hiện như các triệu trứng của bệnh dại đối với chó, mèo thì chủ vật nuôi phải báo ngay với ban thôn hoặc UBND xã. Đồng thời nhốt riêng chó, mèo nghi mắc bệnh để theo dõi trong vòng 21 ngày. Chó, mèo chưa được tiêm phòng vắc xin dại không được nhốt chung chuồng với chó mèo dại, nghi mắc bệnh dại.

* Về nguồn bệnh và thời gian ủ bệnh:

- Nguồn bệnh: Ở nước ta, chó nhà là nguồn bệnh dại chủ yếu chiếm đến hơn 90%, sau đó là mèo nhà.

- Đường lây truyền: Vi rút xâm nhập qua vết cắn, vết cào, vết liếm, da, niêm mạc bị tổn thương, vết thương hở.

- Thời gian ủ bệnh ở động vật có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tháng, có thể lâu hơn.

- Sau khi bị chó, mèo mắc bệnh dại cắn, thời gian ủ bệnh ở người thường từ 01 - 03 tháng, có thể ngắn khoảng 10 ngày hoặc dài trên một năm hoặc hai năm thậm chí trên 02 năm mới phát bệnh dại. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào tình trạng nặng nhẹ của vết cắn, vị trí vết cắn có liên quan đến nơi có nhiều dây thần kinh, khoảng cách từ vết cắn đến não, số lượng vi rút xâm nhập. Vết cắn càng nặng và gần thần kinh trung ương thì thời gian ủ bệnh càng ngắn và khi phát bệnh dại, người bệnh 100% tử vong.

* Về biểu hiện của bệnh dại trên người:  Người bị mắc bệnh dại cũng có 2 thể bệnh lâm sàng là thể:

- Thể điên cuồng (hung dữ):  thường biểu hiện triệu chứng gào thét, tăng cảm giác của các giác quan, sợ gió, sợ nước nên thường được gọi là bệnh sợ nước, bị hoang tưởng, đập phá, co thắt thanh quản...

- Thể bại liệt:  bệnh nhân thường nằm im lìm, hay có liệt hướng lên, liệt hô hấp. Tất cả các bệnh nhân lên cơn dại đều bị tử vong sau 7 -10 ngày.

* Để chủ động phòng chống bệnh dại, người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

Một là:  Tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo nuôi và tiêm nhắc lại hàng năm theo khuyến cáo của ngành thú y.

Hai là:  thực hiện nghiêm túc “5 không”: Không nuôi chó, mèo chưa khai báo với chính quyền địa phương; Không nuôi chó, mèo không tiêm phòng bệnh dại; Không nuôi chó thả rông; Không để chó cắn người; Không nuôi chó, mèo gây ô nhiễm.

Ba là:  Không đùa nghịch, trêu chọc chó, mèo.

Bốn là:  Khi bị chó, mèo cắn, cào cần:

- Rửa kỹ vết thương bằng nước và xà phòng đặc liên tục trong 15 phút, nếu không có xà phòng thì phải xối rửa vết thương bằng nước sạch – đây là biện pháp sơ cứu hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh Dại khi bị chó, mèo cắn.

- Sau đó tiếp tục rửa vết thương bằng cồn 70%, cồn iod hoặc Povidone, Iodine.

- Hạn chế làm dập vết thương và không được băng kín vết thương.

- Đến ngay Trung tâm Y tế gần nhất để được tư vấn và tiêm phòng Dại kịp thời. Chỉ có tiêm phòng mới ngăn ngừa không bị bệnh Dại.

- Tuyệt đối không dùng thuốc nam, không tự chữa, không nhờ thầy lang chữa bệnh Dại.

- Đối với chó nuôi đã được tiêm phòng dại hàng năm, cần theo dõi con vật trong vòng 14 ngày. Đối với chó, mèo không tiêm phòng dại, khi nghi mắc bệnh dại mà đã cắn, cào người thì phải nhốt theo dõi trong 90 ngày; trong trường hợp chưa cắn, cào người thì phải tiêu hủy.

* Việc tiêm phòng vắc xin phòng bệnh dại chó mèo là bắt buộc  đã được quy định cụ thể tại Luật thú y ngày 19/6/2015. Trong trường hợp không chấp hành việc tiêm phòng bệnh dại cho vật nuôi, chủ vật nuôi sẽ bị áp dụng một số biện pháp xử phạt như sau:

- Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng (Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 04/2020/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 90/2017/NĐ-CP về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y)

- Ngoài ra theo quy định tại Luật Hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017: Hành vi để chó cắn chết người phụ thuộc vào ý thức chủ quan của chủ nuôi mà người này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo những tội danh khác nhau quy định trong Bộ Luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017: Tội giết người (Điều 123), Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác (Điều 134); Tội vô ý làm chết người (Điều 128). Đối với xử lý hình sự (Điều 128. Tội vô ý làm chết người): Người nào vô ý làm chết người, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm; Phạm tội làm chết 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm.

* Một số cách hạn chế bị chó cắn:

1. Không chạy nhanh gần chó;

2. Không trêu chọc chó, không lại gần chó khi cho đang ngủ, đang ăn hoặc khi chó mẹ đang cho con bú;

3. Không nhìn thẳng vào mắt chó;

4. Khi một con chó gầm gừ đến sát bạn, không được quay đầu chạy. Đứng yên tại chỗ tay duỗi hai bên. Cho chó ngửi bạn và rồi nó sẽ bỏ đi;

5. Nếu bị chó tấn công, giả vờ ngồi im, cuộn tròn như quả bóng và che mặt lại.

Ngoài bệnh dại, chó và mèo còn truyền nhiễm nhiều căn bệnh khác, trong đó có không ít bệnh nguy hiểm, khó chữa. Vì vậy, những gia đình có trẻ em nên hạn chế nuôi chó, mèo, vì trẻ em thường hay lê la, đưa vào miệng những vật dụng trên nền nhà. Tuyệt đối không cho trẻ ôm hôn chó mèo, nhất là phần đuôi của chó mèo, vì đuôi và lông dính rất nhiều chất thải. Đặc biệt là không cho trẻ nhỏ chọc phá, trêu ghẹo chó, mèo lạ, nhất là chó, mèo chạy rong ngoài đường.

Khi bị chó, mèo cắn mọi người hãy đừng chủ quan, đừng im lặng bỏ qua cơ hội vàng phòng, chống bệnh Dại, hãy chủ động thực hiện sơ cứu và nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và tiêm vắc-xin phòng, chống bệnh Dại.

Vì mục tiêu bảo vệ, chăm sóc sức khỏe của mỗi cá nhân, của người thân trong gia đình và của cộng đồng, đồng thời, bảo vệ đàn chó, mèo  rất mong c ác hộ có nuôi chó, mèo trên địa bàn xã Thanh Kỳ hãy nghiêm túc chấp hành việc tiêm vắc xin phòng bệnh Dại cho vật nuôi năm 2026 và các năm tiếp theo để đảm bảo cho mỗi chúng ta và cộng đồng sống trong một môi trường an toàn với mục tiêu sức khỏe là trên hết.